Sağlık danışmanlık hizmetleri'nin NACE kodu nedir? Bilimsel ve uygulamalı bir değerlendirme
Sağlık danışmanlığı denildiğinde benim aklıma ilk olarak oldukça basit görünen ama aslında sınıflandırması düşündüğümüzden daha karmaşık bir soru geliyor: Bir işletmenin yaptığı iş gerçekten “sağlık hizmeti” mi, yoksa sağlık alanına yönelik eğitim, yönetim, aracılık veya genel danışmanlık mı? Bu ayrım yalnızca bir kod seçme meselesi değil. Vergilendirme, mesleki yetki, işyeri açılışı, SGK bildirimleri, iş sağlığı ve güvenliği bakımından tehlike sınıfı ve istatistiksel sektör sınıflandırması gibi farklı alanları etkileyebiliyor.
Bu nedenle “Sağlık danışmanlık hizmetlerinin NACE kodu nedir?” sorusuna tek bir rakamla cevap vermeden önce faaliyetin niteliğini incelemek daha bilimsel bir yaklaşım olacaktır. Güncel Türkiye uygulamalarında sağlık danışmanlığı ve hastane dışı diğer paramedikal sağlık hizmetleri için 86.90.90 kodunun kullanıldığı örnekler bulunuyor. İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın Ağustos 2026 tarihli bir danışma kaydında da doğrudan “86.90.90 NACE kodlu Sağlık danışmanlığı ve hastane dışı diğer paramedikal sağlık hizmetleri” ifadesi yer alıyor. İSMMMO Form Müdürlüğü+1
Fakat araştırmanın ilginç tarafı tam da burada başlıyor: 86.90.90 her türlü sağlık danışmanlığı faaliyeti için otomatik ve evrensel bir kod olarak görülmemeli.
NACE sistemi neyi ölçüyor ve 86.90.90 ne anlama geliyor?
NACE, ekonomik faaliyetlerin sistematik biçimde sınıflandırılmasını sağlayan Avrupa Birliği temelli bir sınıflandırma sistemidir. Sağlık hizmetleri NACE'nin 86 numaralı bölümünde, yani “İnsan sağlığı hizmetleri” başlığı altında yer alır. Avrupa düzeyindeki NACE Rev. 2 sınıflandırmasında 86.90, “Other human health activities” yani “İnsan sağlığı ile ilgili diğer hizmetler” şeklinde tanımlanmıştır. Eur-Lex+1
Türkiye'deki daha ayrıntılı alt kırılımda ise 86.90.90, “Bys. diğer paramedikal insan sağlığı hizmetleri” olarak tanımlanmaktadır. Bu kategorinin kapsamında tıp doktorları dışında yetkili kişilerce verilen mesleki terapi, aroma terapi, konuşma terapisi, homeopati, besin tedavisi, ayak bakımı ve diş hijyeni gibi çeşitli hastane dışı hizmetler sayılmaktadır. SATSO Ticaret Portalı+1
Buradaki “Bys.” ifadesi “başka yerde sınıflandırılmamış” anlamında kullanılmaktadır. Dolayısıyla kodun mantığı, belirli ve ayrı bir alt kategoriye girmeyen bazı insan sağlığı faaliyetlerini aynı çatı altında toplamaktır.
Bu nokta önemli. Çünkü sağlık danışmanlığı kavramı tek başına bir meslek tanımı değildir. Örneğin psikolojik danışmanlık, fizyoterapi, hemşirelik, tıbbi laboratuvar hizmetleri veya sağlık hizmetlerine aracılık faaliyetleri kendi özel sınıflandırmalarına sahip olabilir.
Sağlık danışmanlığı için neden özellikle 86.90.90 öne çıkıyor?
Türkiye'deki faaliyet listelerinde 86.90 grubunun altında farklı uzmanlık alanları ayrı ayrı gösterilmektedir. Örneğin hemşirelik hizmetleri 86.90.01, hastane dışı fizyoterapi hizmetleri 86.90.06, psikolog ve psikoterapistlerin faaliyetleri ise güncel sınıflandırmada 86.93 gibi ayrı başlıklarda yer almaktadır. SATSO Ticaret Portalı+1
Bunun anlamı şudur:
“Sağlık danışmanlığı” ifadesinin kendisi, faaliyetin otomatik olarak 86.90.90 olacağı anlamına gelmez.
Örneğin bir işletme yalnızca sağlık sektöründeki şirketlere stratejik yönetim danışmanlığı veriyorsa ekonomik faaliyet niteliği farklı değerlendirilebilir. Buna karşılık yetkili sağlık profesyonellerinin bireylere yönelik hastane dışı sağlık hizmetleri kapsamında danışmanlık/uygulama yürüttüğü bir model 86.90 kapsamına yaklaşabilir.
Burada faaliyet tanımının fiili iş modelini yansıtması gerekir. NACE kodu seçerken işletmenin web sitesindeki pazarlama sloganından çok, gerçekte hangi hizmeti sunduğu, hizmeti kimin verdiği, hizmetin kime sunulduğu ve mesleki yetkinliğin ne olduğu dikkate alınmalıdır.
Bilimsel araştırma açısından doğru yöntem nasıl olmalı?
Bu konuyu incelerken kullandığım yaklaşım basit bir internet aramasından ziyade sınıflandırmaların karşılaştırılması üzerine kurulabilir. İlk aşamada Eurostat'ın NACE sınıflandırmasındaki ana bölüm ve alt sınıflar incelenir. İkinci aşamada Türkiye'deki NACE alt kırılımları ticaret odalarının ve ilgili kurumsal listelerin kayıtlarıyla karşılaştırılır. Üçüncü aşamada ise “sağlık danışmanlığı” ifadesinin hangi fiili hizmetlerle eşleştirildiği değerlendirilir.
Bu yöntem özellikle önemlidir; çünkü NACE Rev. 2 ile daha yeni NACE Rev. 2.1 arasında bazı sağlık faaliyetlerinin daha ayrıntılı sınıflandırıldığı görülmektedir. NACE Rev. 2.1'de örneğin psikolog ve psikoterapist faaliyetleri, hemşirelik, fizyoterapi, geleneksel/tamamlayıcı tıp ve sağlık hizmetleri aracılığı gibi faaliyetler ayrı kodlara ayrılmıştır. Eur-Lex
Dolayısıyla yalnızca Google'da “health consulting NACE code” şeklinde arama yaparak sonuca ulaşmak metodolojik olarak yeterli değildir.
Veri odaklı bakış açısı: Kod seçimi neden ölçülebilir kriterlere dayanmalı?
Özellikle işletme kurulumu açısından bakıldığında konuya veri odaklı yaklaşmak oldukça yararlı. Bir faaliyet için NACE kodu belirlenirken en az dört değişkenin birlikte değerlendirilmesi gerekir:
1. Hizmetin içeriği: Tıbbi değerlendirme mi, eğitim mi, yönetim danışmanlığı mı?
2. Hizmeti sunan kişinin niteliği: Hekim, psikolog, fizyoterapist, hemşire veya başka bir uzman mı?
3. Hizmetin sunuluş biçimi: Hastane dışı bireysel hizmet, çevrim içi danışmanlık, eğitim veya aracılık mı?
4. Gelirin temel kaynağı: Doğrudan sağlık hizmetinden mi, eğitimden mi, danışmanlık ücretinden mi, aracılık komisyonundan mı elde ediliyor?
Bu kriterler birlikte ele alındığında sınıflandırma daha nesnel hale gelir.
Örneğin NACE Rev. 2.1'de sağlık hizmetlerine yönelik aracılık faaliyetleri 86.97 altında ayrı biçimde tanımlanmaktadır. Bu faaliyetlerde aracı, sağlık hizmetini kendisi sunmaz; müşteriyi sağlık hizmeti sağlayıcısıyla buluşturur. European Commission
Bu nedenle bir dijital platformun “doktor bulma”, “randevu organizasyonu” veya sağlık hizmeti sağlayıcılarını müşterilerle buluşturma faaliyeti yürütmesiyle, bir sağlık profesyonelinin doğrudan danışmanlık vermesi aynı ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmemelidir.
Kadınların ve erkeklerin bakış açısını ayırmak yerine tamamlamak
Bu konudaki tartışmalarda erkeklerin daha çok kod, mevzuat, istatistik, maliyet ve ölçülebilir kriterlere; kadınların ise hasta deneyimi, iletişim, sosyal çevre ve empatiye odaklandığı gibi genellemeler yapılabiliyor. Ancak bilimsel literatür, bu özellikleri biyolojik olarak “erkeklere” veya “kadınlara” sabitlemek için yeterli bir temel sunmuyor.
Bu nedenle daha sağlıklı yaklaşım, bu iki düşünme biçimini cinsiyete bağlamadan aynı analiz içerisinde buluşturmak olur.
Veri odaklı yaklaşım bize “Hangi kod?” sorusunun cevabını ararken yardımcı olur. Sosyal ve empatik yaklaşım ise “Bu kodun altında gerçekte nasıl bir insan hizmeti var?” sorusunu gündeme getirir.
Sağlık danışmanlığı denildiğinde benim aklıma ilk olarak oldukça basit görünen ama aslında sınıflandırması düşündüğümüzden daha karmaşık bir soru geliyor: Bir işletmenin yaptığı iş gerçekten “sağlık hizmeti” mi, yoksa sağlık alanına yönelik eğitim, yönetim, aracılık veya genel danışmanlık mı? Bu ayrım yalnızca bir kod seçme meselesi değil. Vergilendirme, mesleki yetki, işyeri açılışı, SGK bildirimleri, iş sağlığı ve güvenliği bakımından tehlike sınıfı ve istatistiksel sektör sınıflandırması gibi farklı alanları etkileyebiliyor.
Bu nedenle “Sağlık danışmanlık hizmetlerinin NACE kodu nedir?” sorusuna tek bir rakamla cevap vermeden önce faaliyetin niteliğini incelemek daha bilimsel bir yaklaşım olacaktır. Güncel Türkiye uygulamalarında sağlık danışmanlığı ve hastane dışı diğer paramedikal sağlık hizmetleri için 86.90.90 kodunun kullanıldığı örnekler bulunuyor. İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın Ağustos 2026 tarihli bir danışma kaydında da doğrudan “86.90.90 NACE kodlu Sağlık danışmanlığı ve hastane dışı diğer paramedikal sağlık hizmetleri” ifadesi yer alıyor. İSMMMO Form Müdürlüğü+1
Fakat araştırmanın ilginç tarafı tam da burada başlıyor: 86.90.90 her türlü sağlık danışmanlığı faaliyeti için otomatik ve evrensel bir kod olarak görülmemeli.
NACE sistemi neyi ölçüyor ve 86.90.90 ne anlama geliyor?
NACE, ekonomik faaliyetlerin sistematik biçimde sınıflandırılmasını sağlayan Avrupa Birliği temelli bir sınıflandırma sistemidir. Sağlık hizmetleri NACE'nin 86 numaralı bölümünde, yani “İnsan sağlığı hizmetleri” başlığı altında yer alır. Avrupa düzeyindeki NACE Rev. 2 sınıflandırmasında 86.90, “Other human health activities” yani “İnsan sağlığı ile ilgili diğer hizmetler” şeklinde tanımlanmıştır. Eur-Lex+1
Türkiye'deki daha ayrıntılı alt kırılımda ise 86.90.90, “Bys. diğer paramedikal insan sağlığı hizmetleri” olarak tanımlanmaktadır. Bu kategorinin kapsamında tıp doktorları dışında yetkili kişilerce verilen mesleki terapi, aroma terapi, konuşma terapisi, homeopati, besin tedavisi, ayak bakımı ve diş hijyeni gibi çeşitli hastane dışı hizmetler sayılmaktadır. SATSO Ticaret Portalı+1
Buradaki “Bys.” ifadesi “başka yerde sınıflandırılmamış” anlamında kullanılmaktadır. Dolayısıyla kodun mantığı, belirli ve ayrı bir alt kategoriye girmeyen bazı insan sağlığı faaliyetlerini aynı çatı altında toplamaktır.
Bu nokta önemli. Çünkü sağlık danışmanlığı kavramı tek başına bir meslek tanımı değildir. Örneğin psikolojik danışmanlık, fizyoterapi, hemşirelik, tıbbi laboratuvar hizmetleri veya sağlık hizmetlerine aracılık faaliyetleri kendi özel sınıflandırmalarına sahip olabilir.
Sağlık danışmanlığı için neden özellikle 86.90.90 öne çıkıyor?
Türkiye'deki faaliyet listelerinde 86.90 grubunun altında farklı uzmanlık alanları ayrı ayrı gösterilmektedir. Örneğin hemşirelik hizmetleri 86.90.01, hastane dışı fizyoterapi hizmetleri 86.90.06, psikolog ve psikoterapistlerin faaliyetleri ise güncel sınıflandırmada 86.93 gibi ayrı başlıklarda yer almaktadır. SATSO Ticaret Portalı+1
Bunun anlamı şudur:
“Sağlık danışmanlığı” ifadesinin kendisi, faaliyetin otomatik olarak 86.90.90 olacağı anlamına gelmez.
Örneğin bir işletme yalnızca sağlık sektöründeki şirketlere stratejik yönetim danışmanlığı veriyorsa ekonomik faaliyet niteliği farklı değerlendirilebilir. Buna karşılık yetkili sağlık profesyonellerinin bireylere yönelik hastane dışı sağlık hizmetleri kapsamında danışmanlık/uygulama yürüttüğü bir model 86.90 kapsamına yaklaşabilir.
Burada faaliyet tanımının fiili iş modelini yansıtması gerekir. NACE kodu seçerken işletmenin web sitesindeki pazarlama sloganından çok, gerçekte hangi hizmeti sunduğu, hizmeti kimin verdiği, hizmetin kime sunulduğu ve mesleki yetkinliğin ne olduğu dikkate alınmalıdır.
Bilimsel araştırma açısından doğru yöntem nasıl olmalı?
Bu konuyu incelerken kullandığım yaklaşım basit bir internet aramasından ziyade sınıflandırmaların karşılaştırılması üzerine kurulabilir. İlk aşamada Eurostat'ın NACE sınıflandırmasındaki ana bölüm ve alt sınıflar incelenir. İkinci aşamada Türkiye'deki NACE alt kırılımları ticaret odalarının ve ilgili kurumsal listelerin kayıtlarıyla karşılaştırılır. Üçüncü aşamada ise “sağlık danışmanlığı” ifadesinin hangi fiili hizmetlerle eşleştirildiği değerlendirilir.
Bu yöntem özellikle önemlidir; çünkü NACE Rev. 2 ile daha yeni NACE Rev. 2.1 arasında bazı sağlık faaliyetlerinin daha ayrıntılı sınıflandırıldığı görülmektedir. NACE Rev. 2.1'de örneğin psikolog ve psikoterapist faaliyetleri, hemşirelik, fizyoterapi, geleneksel/tamamlayıcı tıp ve sağlık hizmetleri aracılığı gibi faaliyetler ayrı kodlara ayrılmıştır. Eur-Lex
Dolayısıyla yalnızca Google'da “health consulting NACE code” şeklinde arama yaparak sonuca ulaşmak metodolojik olarak yeterli değildir.
Veri odaklı bakış açısı: Kod seçimi neden ölçülebilir kriterlere dayanmalı?
Özellikle işletme kurulumu açısından bakıldığında konuya veri odaklı yaklaşmak oldukça yararlı. Bir faaliyet için NACE kodu belirlenirken en az dört değişkenin birlikte değerlendirilmesi gerekir:
1. Hizmetin içeriği: Tıbbi değerlendirme mi, eğitim mi, yönetim danışmanlığı mı?
2. Hizmeti sunan kişinin niteliği: Hekim, psikolog, fizyoterapist, hemşire veya başka bir uzman mı?
3. Hizmetin sunuluş biçimi: Hastane dışı bireysel hizmet, çevrim içi danışmanlık, eğitim veya aracılık mı?
4. Gelirin temel kaynağı: Doğrudan sağlık hizmetinden mi, eğitimden mi, danışmanlık ücretinden mi, aracılık komisyonundan mı elde ediliyor?
Bu kriterler birlikte ele alındığında sınıflandırma daha nesnel hale gelir.
Örneğin NACE Rev. 2.1'de sağlık hizmetlerine yönelik aracılık faaliyetleri 86.97 altında ayrı biçimde tanımlanmaktadır. Bu faaliyetlerde aracı, sağlık hizmetini kendisi sunmaz; müşteriyi sağlık hizmeti sağlayıcısıyla buluşturur. European Commission
Bu nedenle bir dijital platformun “doktor bulma”, “randevu organizasyonu” veya sağlık hizmeti sağlayıcılarını müşterilerle buluşturma faaliyeti yürütmesiyle, bir sağlık profesyonelinin doğrudan danışmanlık vermesi aynı ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmemelidir.
Kadınların ve erkeklerin bakış açısını ayırmak yerine tamamlamak
Bu konudaki tartışmalarda erkeklerin daha çok kod, mevzuat, istatistik, maliyet ve ölçülebilir kriterlere; kadınların ise hasta deneyimi, iletişim, sosyal çevre ve empatiye odaklandığı gibi genellemeler yapılabiliyor. Ancak bilimsel literatür, bu özellikleri biyolojik olarak “erkeklere” veya “kadınlara” sabitlemek için yeterli bir temel sunmuyor.
Bu nedenle daha sağlıklı yaklaşım, bu iki düşünme biçimini cinsiyete bağlamadan aynı analiz içerisinde buluşturmak olur.
Veri odaklı yaklaşım bize “Hangi kod?” sorusunun cevabını ararken yardımcı olur. Sosyal ve empatik yaklaşım ise “Bu kodun altında gerçekte nasıl bir insan hizmeti var?” sorusunu gündeme getirir.