Sena
Yeni Üye
Peygamberimiz İkindi Namazından Sonra Hangi Sureyi Okurdu? Rivayetler Ne Söylüyor?
Bu konuyu ilk araştırdığımda benim de dikkatimi çeken şey, internette birbirinden oldukça farklı cevapların verilmesiydi. Bir yerde ikindi namazından sonra belirli bir sûrenin okunmasının sünnet olduğu söyleniyor, başka bir yerde Vâkıa Sûresi öne çıkarılıyor, başka bir kaynakta ise Mülk veya İnşirah gibi sûrelerden bahsediliyor. Bir süre sonra insan ister istemez şu soruyu soruyor: “Peki gerçekten Peygamber Efendimiz’in ikindi namazından sonra düzenli olarak okuduğu belirli bir sûre var mı?”
Bence burada en önemli mesele, güzel ve faydalı bir dinî uygulamayla “Hz. Peygamber bunu özellikle tavsiye etti” şeklindeki iddiayı birbirinden ayırabilmek. Kur’an okumak elbette başlı başına güzel bir ibadet; fakat belirli bir sûreyi belirli bir vakte bağlayıp bunu sünnet olarak nitelendirmek için sağlam bir delile ihtiyaç var.
Yaptığım kaynak karşılaştırmasında ulaştığım sonuç şu: Hz. Peygamber’in ikindi namazından sonra okunmasını özellikle tavsiye ettiği belirli bir sûreye dair sahih ve açık bir rivayet bulunmuyor. Nitekim Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu da sabah namazından sonra okunması tavsiye edilen bazı ayetler dışında, Hz. Peygamber’in namazlardan sonra okunmasını tavsiye ettiği özel bir aşır veya sûre bulunmadığını açıkça belirtiyor. High Board of Religious Affairs
İkindi Namazının İçinde Okunan Sûrelerle, Namazdan Sonra Okunan Sûreleri Karıştırmamak Gerekir
Sanırım karışıklığın önemli bir bölümü buradan kaynaklanıyor. Hadislerde Peygamberimizin ikindi namazının ilk iki rekâtında Fâtiha ile birlikte başka sûreler okuduğu açıkça aktarılıyor.
Ebû Katâde’den gelen sahih rivayette, Resûlullah’ın öğle ve ikindi namazlarının ilk iki rekâtında Fâtiha ve başka sûreler okuduğu belirtiliyor. Ayrıca ilk rekâtı ikinci rekâttan daha uzun tuttuğu ifade ediliyor. Sunnah
Buhârî’deki rivayette de aynı şekilde ikindi namazının ilk iki rekâtında Fâtiha ile birlikte iki sûre okuduğu ve ilk rekâtı uzun tuttuğu bildiriliyor. Sunnah
Burada kritik nokta şu: Bu hadisler ikindi namazının içinde yapılan kıraati anlatıyor. “İkindi namazını kıldıktan sonra şu sûreyi okurdu” demiyor.
Dolayısıyla “Peygamberimiz ikindiden sonra şu sûreyi okurdu” şeklindeki kesin bir ifadeyi kullanmadan önce, söz konusu iddianın gerçekten hangi hadise dayandığını sormak gerekiyor.
Peki Vâkıa Sûresi Nereden Çıkıyor?
Özellikle internette Vâkıa Sûresi ile ilgili çeşitli fazilet rivayetlerine rastlamak mümkün. Ancak Vâkıa Sûresi'nin özellikle ikindi namazından sonra okunmasını Hz. Peygamber’in sürekli bir sünnet olarak uyguladığı şeklindeki iddianın sahih hadislerle ortaya konulması ayrı bir meseledir.
Bir sûrenin faziletinden söz eden rivayet ile o sûrenin belirli bir namazdan sonra okunmasını Peygamberimizin düzenli biçimde yaptığı iddiası aynı şey değildir.
Bence dinî konularda en sık yapılan hatalardan biri tam olarak burada ortaya çıkıyor. Bir uygulama halk arasında yaygınlaşınca, zaman içerisinde onun kaynağı da Peygamberimize nispet edilebiliyor. Oysa hadis ilminde “Bu güzel bir uygulamadır” demek ile “Resûlullah bunu yaptı” demek arasında ciddi bir fark var.
Eğer “ikindiden sonra Vâkıa okunmalıdır, çünkü Peygamberimiz böyle yapardı” deniliyorsa, doğal olarak şu soruyu sormamız gerekir: Bunun sahih hadis kaynağı nedir?
Bu soru saygısızlık değil; aksine sünnete gösterilen saygının bir parçasıdır.
Namazdan Sonra Kur’an Okumak Yanlış mı?
Hayır. Burada ikinci bir ayrımı yapmak gerekiyor.
“İkindiden sonra belirli bir sûrenin sünnet olduğuna dair sahih delil yok” demek, “İkindiden sonra Kur’an okunmaz” anlamına gelmez.
Kur’an okumak genel anlamda faziletli bir ibadettir. Bir insan ikindi namazından sonra Kur’an okumak istiyorsa elbette okuyabilir. Fakat bunu yaparken “Bu sûreyi özellikle ikindiden sonra okumak Peygamberimizin sünnetidir” şeklinde bir iddiada bulunmak için ayrıca delil gerekir.
Diyanet’in açıklamasında da namazlardan sonra bir süre zikir ve tesbihata devam etmenin sünnet olduğu, Hz. Peygamber’in namazların ardından zikri teşvik ettiği belirtiliyor. Ancak sabah namazından sonra bazı ayetlerle ilgili özel rivayetler bulunmasına rağmen, sabah dışındaki namazların ardından okunması tavsiye edilmiş özel bir sûrenin bulunmadığı ifade ediliyor. High Board of Religious Affairs
Bu ayrım bence oldukça rahatlatıcı. Çünkü mesele “Şu sûreyi okursam yanlış mı yapıyorum?” noktasına taşınmak zorunda değil. Asıl mesele, yaptığımız ibadetin dinî statüsünü doğru tanımlamak.
İkindi Sonrası Namaz Konusunda Daha da Önemli Bir Nokta Var
İkindiden sonra Kur’an okumayla ilgili tartışmalarda bazen başka bir konu da karıştırılıyor: nafile namaz meselesi.
Hadislerde ikindi namazından sonra güneş batıncaya kadar namaz kılınmasının yasaklandığına ilişkin rivayetler bulunuyor. Tirmizî'de İbn Abbas'ın, Hz. Ömer'in de aralarında bulunduğu sahabelerden bunu aktardığı görülüyor. Sunnah
Ancak bu, ikindiden sonra Kur’an okumak, dua etmek veya zikir yapmakla aynı şey değildir.
Hatta namaz sonrasında zikir ve ibadetle meşgul olmak konusunda genel teşvikler bulunmaktadır. Dolayısıyla “ikindiden sonra namaz kılınmıyor, o halde hiçbir ibadet yapılmaz” gibi bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Bence burada biraz kavramsal temizlik yapmak gerekiyor: Namazın hükmü başka, Kur’an tilavetinin hükmü başka, belirli bir sûreyi belirli bir vakte bağlayan sünnet iddiasının hükmü başkadır.
Bu konuyu ilk araştırdığımda benim de dikkatimi çeken şey, internette birbirinden oldukça farklı cevapların verilmesiydi. Bir yerde ikindi namazından sonra belirli bir sûrenin okunmasının sünnet olduğu söyleniyor, başka bir yerde Vâkıa Sûresi öne çıkarılıyor, başka bir kaynakta ise Mülk veya İnşirah gibi sûrelerden bahsediliyor. Bir süre sonra insan ister istemez şu soruyu soruyor: “Peki gerçekten Peygamber Efendimiz’in ikindi namazından sonra düzenli olarak okuduğu belirli bir sûre var mı?”
Bence burada en önemli mesele, güzel ve faydalı bir dinî uygulamayla “Hz. Peygamber bunu özellikle tavsiye etti” şeklindeki iddiayı birbirinden ayırabilmek. Kur’an okumak elbette başlı başına güzel bir ibadet; fakat belirli bir sûreyi belirli bir vakte bağlayıp bunu sünnet olarak nitelendirmek için sağlam bir delile ihtiyaç var.
Yaptığım kaynak karşılaştırmasında ulaştığım sonuç şu: Hz. Peygamber’in ikindi namazından sonra okunmasını özellikle tavsiye ettiği belirli bir sûreye dair sahih ve açık bir rivayet bulunmuyor. Nitekim Diyanet Din İşleri Yüksek Kurulu da sabah namazından sonra okunması tavsiye edilen bazı ayetler dışında, Hz. Peygamber’in namazlardan sonra okunmasını tavsiye ettiği özel bir aşır veya sûre bulunmadığını açıkça belirtiyor. High Board of Religious Affairs
İkindi Namazının İçinde Okunan Sûrelerle, Namazdan Sonra Okunan Sûreleri Karıştırmamak Gerekir
Sanırım karışıklığın önemli bir bölümü buradan kaynaklanıyor. Hadislerde Peygamberimizin ikindi namazının ilk iki rekâtında Fâtiha ile birlikte başka sûreler okuduğu açıkça aktarılıyor.
Ebû Katâde’den gelen sahih rivayette, Resûlullah’ın öğle ve ikindi namazlarının ilk iki rekâtında Fâtiha ve başka sûreler okuduğu belirtiliyor. Ayrıca ilk rekâtı ikinci rekâttan daha uzun tuttuğu ifade ediliyor. Sunnah
Buhârî’deki rivayette de aynı şekilde ikindi namazının ilk iki rekâtında Fâtiha ile birlikte iki sûre okuduğu ve ilk rekâtı uzun tuttuğu bildiriliyor. Sunnah
Burada kritik nokta şu: Bu hadisler ikindi namazının içinde yapılan kıraati anlatıyor. “İkindi namazını kıldıktan sonra şu sûreyi okurdu” demiyor.
Dolayısıyla “Peygamberimiz ikindiden sonra şu sûreyi okurdu” şeklindeki kesin bir ifadeyi kullanmadan önce, söz konusu iddianın gerçekten hangi hadise dayandığını sormak gerekiyor.
Peki Vâkıa Sûresi Nereden Çıkıyor?
Özellikle internette Vâkıa Sûresi ile ilgili çeşitli fazilet rivayetlerine rastlamak mümkün. Ancak Vâkıa Sûresi'nin özellikle ikindi namazından sonra okunmasını Hz. Peygamber’in sürekli bir sünnet olarak uyguladığı şeklindeki iddianın sahih hadislerle ortaya konulması ayrı bir meseledir.
Bir sûrenin faziletinden söz eden rivayet ile o sûrenin belirli bir namazdan sonra okunmasını Peygamberimizin düzenli biçimde yaptığı iddiası aynı şey değildir.
Bence dinî konularda en sık yapılan hatalardan biri tam olarak burada ortaya çıkıyor. Bir uygulama halk arasında yaygınlaşınca, zaman içerisinde onun kaynağı da Peygamberimize nispet edilebiliyor. Oysa hadis ilminde “Bu güzel bir uygulamadır” demek ile “Resûlullah bunu yaptı” demek arasında ciddi bir fark var.
Eğer “ikindiden sonra Vâkıa okunmalıdır, çünkü Peygamberimiz böyle yapardı” deniliyorsa, doğal olarak şu soruyu sormamız gerekir: Bunun sahih hadis kaynağı nedir?
Bu soru saygısızlık değil; aksine sünnete gösterilen saygının bir parçasıdır.
Namazdan Sonra Kur’an Okumak Yanlış mı?
Hayır. Burada ikinci bir ayrımı yapmak gerekiyor.
“İkindiden sonra belirli bir sûrenin sünnet olduğuna dair sahih delil yok” demek, “İkindiden sonra Kur’an okunmaz” anlamına gelmez.
Kur’an okumak genel anlamda faziletli bir ibadettir. Bir insan ikindi namazından sonra Kur’an okumak istiyorsa elbette okuyabilir. Fakat bunu yaparken “Bu sûreyi özellikle ikindiden sonra okumak Peygamberimizin sünnetidir” şeklinde bir iddiada bulunmak için ayrıca delil gerekir.
Diyanet’in açıklamasında da namazlardan sonra bir süre zikir ve tesbihata devam etmenin sünnet olduğu, Hz. Peygamber’in namazların ardından zikri teşvik ettiği belirtiliyor. Ancak sabah namazından sonra bazı ayetlerle ilgili özel rivayetler bulunmasına rağmen, sabah dışındaki namazların ardından okunması tavsiye edilmiş özel bir sûrenin bulunmadığı ifade ediliyor. High Board of Religious Affairs
Bu ayrım bence oldukça rahatlatıcı. Çünkü mesele “Şu sûreyi okursam yanlış mı yapıyorum?” noktasına taşınmak zorunda değil. Asıl mesele, yaptığımız ibadetin dinî statüsünü doğru tanımlamak.
İkindi Sonrası Namaz Konusunda Daha da Önemli Bir Nokta Var
İkindiden sonra Kur’an okumayla ilgili tartışmalarda bazen başka bir konu da karıştırılıyor: nafile namaz meselesi.
Hadislerde ikindi namazından sonra güneş batıncaya kadar namaz kılınmasının yasaklandığına ilişkin rivayetler bulunuyor. Tirmizî'de İbn Abbas'ın, Hz. Ömer'in de aralarında bulunduğu sahabelerden bunu aktardığı görülüyor. Sunnah
Ancak bu, ikindiden sonra Kur’an okumak, dua etmek veya zikir yapmakla aynı şey değildir.
Hatta namaz sonrasında zikir ve ibadetle meşgul olmak konusunda genel teşvikler bulunmaktadır. Dolayısıyla “ikindiden sonra namaz kılınmıyor, o halde hiçbir ibadet yapılmaz” gibi bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Bence burada biraz kavramsal temizlik yapmak gerekiyor: Namazın hükmü başka, Kur’an tilavetinin hükmü başka, belirli bir sûreyi belirli bir vakte bağlayan sünnet iddiasının hükmü başkadır.