Papatyaya Benzeyen Çiçeğin Adı Nedir? Tek Bir Cevabı Yok: Gelin Birlikte Ayıralım
Bir çiçeği uzaktan görüp “Bu papatya mı, yoksa papatyaya benzeyen başka bir şey mi?” diye düşünmek oldukça normal. Özellikle balkonlarda, mezarlıklarda, parklarda ve çiçekçilerde birbirine çok benzeyen beyaz, sarı, pembe veya mor çiçeklerle sık sık karşılaşıyoruz. Benim bu konuya merak salmamın nedeni de tam olarak bu: Görüntü aynı gibi olsa da bitkinin adı, bakım ihtiyacı, dayanıklılığı ve hatta botanik olarak “papatya” sayılıp sayılmadığı değişebiliyor.
Üstelik “papatyaya benzeyen çiçek” dendiğinde tek bir bitkiden söz etmiyoruz. Gazanya, osteospermum, margarit, ekinezya, rudbekya, aynısafa ve bazı aster türleri ilk bakışta aynı ailedenmiş gibi görünebilir. Aslında bunların önemli bir bölümü gerçekten Asteraceae yani papatyagiller familyasındadır. Royal Horticultural Society, Asteraceae familyasının dünya genelinde 1.900'den fazla cinse ve 32.000'den fazla kabul edilmiş türe sahip olduğunu belirtiyor. Dahası, bizim tek bir çiçek sandığımız yapı çoğu zaman çok sayıda küçük çiçeğin oluşturduğu bir “çiçek başı”. RHS
Peki fotoğrafta gördüğümüz çiçeğin gerçekten hangisi olduğunu nasıl anlayacağız? Forumda bence asıl tartışmaya değer nokta da burada başlıyor.
En Çok Karıştırılan İsim: Margarit mi, Papatya mı?
Beyaz taç yaprakları ve sarı göbeği olan bir çiçek gördüğümüzde akla ilk gelen isim genellikle papatya oluyor. Fakat klasik bahçe papatyası görünümündeki bitkilerden biri Leucanthemum, yani margarit grubudur. RHS, Leucanthemum cinsini Asteraceae familyasına dahil ediyor ve beyaz ışın çiçeklerinden oluşan papatya benzeri çiçek başlarına sahip olduğunu belirtiyor. RHS
Burada önemli bir ayrıntı var: “Papatyaya benziyor” ile “papatya” aynı şey değil. Halk arasında kullanılan isimler botanik sınıflandırmayla her zaman birebir örtüşmüyor.
Örneğin bir çiçeğin beyaz yaprakları ve sarı merkezi olması onun mutlaka Bellis cinsinden gerçek çayır papatyası olduğu anlamına gelmez. Aynı görsel şablon Asteraceae familyasındaki çok farklı cinslerde tekrar tekrar ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle yalnızca çiçeğin rengine bakarak isim vermek yerine yapraklarına, gövdesine, çiçek başının büyüklüğüne, çiçeklerin açılma davranışına ve bitkinin genel formuna bakmak çok daha sağlıklı.
Gazanya: Papatyaya Benzeyen Ama İlk Bakışta Renkleriyle Ele Veren Çiçek
Eğer gördüğünüz çiçek çok canlı turuncu, sarı, kırmızımsı veya iki renkli yapraklara sahipse ve çiçek başı güneşli havada tamamen açılıp kapalı veya kapalı havada kapanıyorsa gazanya olma ihtimali oldukça yüksek.
RHS, Gazania cinsini Asteraceae familyasında sınıflandırıyor ve gösterişli papatya benzeri çiçeklerinin kapalı veya yağışlı havalarda kapanabildiğini belirtiyor. RHS
Gazanyayı papatyadan ayırmak için bu davranış oldukça kullanışlı bir ipucu. Çünkü burada sadece görünüş değil, bitkinin çevresel koşullara verdiği tepki de teşhis için yardımcı oluyor.
Balkonda güneş alan bir yerde yetiştirilen gazanyaların özellikle yoğun ışıkta dikkat çekici görünmesi de insanların bunları “renkli papatya” şeklinde tarif etmesine yol açabiliyor.
Osteospermum: Özellikle Mor ve Beyaz Çiçeklerde Karışıklık Çok Fazla
Bir başka güçlü aday Osteospermum, yani halk arasında Afrika papatyası veya Cape daisy olarak da karşılaşabileceğiniz gruptur.
Osteospermum tür ve çeşitleri oldukça farklı renklerde çiçeklere sahip olabilir. Beyaz, mor, pembe, sarı ve merkezinde daha koyu renk bulunan çeşitler nedeniyle fotoğraftan teşhis etmek bazen gerçekten zorlaşır.
RHS, Osteospermum grubunu da Asteraceae familyasında değerlendiriyor ve büyük, papatya benzeri çiçek başları oluşturduğunu belirtiyor. Bazı çeşitler özellikle yaz ve sonbahar döneminde uzun süre çiçeklenebiliyor. RHS+1
Bu noktada benim dikkat çekici bulduğum şey şu: İnsanlar çoğu zaman çiçeğin yalnızca şeklini tarif ediyor. Oysa “mor papatya”, “turuncu papatya” veya “beyaz papatya” demek teşhis için tek başına yeterli değil.
Aynı renk ve biçim farklı bitkilerde karşımıza çıkabiliyor.
Aynısafa da Papatyaya Benzeyebilir
Turuncu veya sarı bir çiçek görüp bunun gazanya olduğunu düşünmek de her zaman doğru değil. Calendula officinalis, yani aynısafa da papatyagiller familyasındadır ve papatyaya benzeyen çiçek başlarına sahiptir.
RHS, Calendula officinalis'in sarı veya turuncu papatya benzeri çiçek başları oluşturduğunu; güneşli veya kısmen gölgeli alanlarda yetiştirilebildiğini ve iyi drenajlı toprakları tercih ettiğini belirtiyor. RHS
Dolayısıyla sadece “turuncu ve papatya gibi” demek üç farklı ihtimali aynı anda gündeme getirebilir: gazanya, aynısafa veya başka bir Asteraceae üyesi.
Bu da aslında internet üzerindeki çiçek tanımlamalarının neden bazen birbirini tutmadığını açıklıyor.
Peki Erkekler ve Kadınlar Bu Çiçekleri Farklı mı Tanımlıyor?
Forumlarda ilginç bir ayrım sık sık karşımıza çıkıyor: Bazı kullanıcılar çiçeği “kaç santimetre, kaç yaprak, hangi renk, hangi ortamda yetişiyor?” gibi özelliklerle tarif ederken bazıları “annemin bahçesindeki çiçeğe benziyor”, “çocukluğumdan beri sevdiğim çiçek”, “çok romantik görünüyor” gibi deneyim üzerinden anlatıyor.
Bunu doğrudan “erkekler objektiftir, kadınlar duygusaldır” şeklinde açıklamak bana doğru gelmiyor. Böyle bir genelleme hem bilimsel olarak gereksiz hem de bireysel farklılıkları görmezden geliyor.
Bunun yerine farklı yaklaşım biçimlerinden söz etmek daha anlamlı.
Örneğin bitki yetiştirme konusunda deneyimli bir erkek kullanıcı, çiçeğin türünü belirlemek için yaprak formunu, güneşlenme süresini ve çiçeklenme dönemini karşılaştırabilir. Aynı şekilde deneyimli bir kadın bahçıvan da aynı yöntemleri kullanabilir. Tersine, bir erkek kullanıcı çiçeği çocukluk anısıyla tanımlarken bir kadın kullanıcı fotoğraftaki yaprak biçiminden hareketle oldukça teknik bir teşhis yapabilir.
Yani burada cinsiyetten çok deneyim, ilgi alanı, eğitim, bahçecilik bilgisi ve kişisel bağ belirleyici olabilir.
Bu ayrım önemli çünkü çiçekler söz konusu olduğunda duygusal bilgi de tamamen değersiz değil. “Bunu her yaz aynı yerde görüyorum” gibi bir gözlem, bitkinin mevsimsel davranışını anlamamıza yardımcı olabilir. “Güneş çıkınca açılıyor” ifadesi ise doğrudan botanik açıdan işe yarayan bir ipucu olabilir.
Bir çiçeği uzaktan görüp “Bu papatya mı, yoksa papatyaya benzeyen başka bir şey mi?” diye düşünmek oldukça normal. Özellikle balkonlarda, mezarlıklarda, parklarda ve çiçekçilerde birbirine çok benzeyen beyaz, sarı, pembe veya mor çiçeklerle sık sık karşılaşıyoruz. Benim bu konuya merak salmamın nedeni de tam olarak bu: Görüntü aynı gibi olsa da bitkinin adı, bakım ihtiyacı, dayanıklılığı ve hatta botanik olarak “papatya” sayılıp sayılmadığı değişebiliyor.
Üstelik “papatyaya benzeyen çiçek” dendiğinde tek bir bitkiden söz etmiyoruz. Gazanya, osteospermum, margarit, ekinezya, rudbekya, aynısafa ve bazı aster türleri ilk bakışta aynı ailedenmiş gibi görünebilir. Aslında bunların önemli bir bölümü gerçekten Asteraceae yani papatyagiller familyasındadır. Royal Horticultural Society, Asteraceae familyasının dünya genelinde 1.900'den fazla cinse ve 32.000'den fazla kabul edilmiş türe sahip olduğunu belirtiyor. Dahası, bizim tek bir çiçek sandığımız yapı çoğu zaman çok sayıda küçük çiçeğin oluşturduğu bir “çiçek başı”. RHS
Peki fotoğrafta gördüğümüz çiçeğin gerçekten hangisi olduğunu nasıl anlayacağız? Forumda bence asıl tartışmaya değer nokta da burada başlıyor.
En Çok Karıştırılan İsim: Margarit mi, Papatya mı?
Beyaz taç yaprakları ve sarı göbeği olan bir çiçek gördüğümüzde akla ilk gelen isim genellikle papatya oluyor. Fakat klasik bahçe papatyası görünümündeki bitkilerden biri Leucanthemum, yani margarit grubudur. RHS, Leucanthemum cinsini Asteraceae familyasına dahil ediyor ve beyaz ışın çiçeklerinden oluşan papatya benzeri çiçek başlarına sahip olduğunu belirtiyor. RHS
Burada önemli bir ayrıntı var: “Papatyaya benziyor” ile “papatya” aynı şey değil. Halk arasında kullanılan isimler botanik sınıflandırmayla her zaman birebir örtüşmüyor.
Örneğin bir çiçeğin beyaz yaprakları ve sarı merkezi olması onun mutlaka Bellis cinsinden gerçek çayır papatyası olduğu anlamına gelmez. Aynı görsel şablon Asteraceae familyasındaki çok farklı cinslerde tekrar tekrar ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle yalnızca çiçeğin rengine bakarak isim vermek yerine yapraklarına, gövdesine, çiçek başının büyüklüğüne, çiçeklerin açılma davranışına ve bitkinin genel formuna bakmak çok daha sağlıklı.
Gazanya: Papatyaya Benzeyen Ama İlk Bakışta Renkleriyle Ele Veren Çiçek
Eğer gördüğünüz çiçek çok canlı turuncu, sarı, kırmızımsı veya iki renkli yapraklara sahipse ve çiçek başı güneşli havada tamamen açılıp kapalı veya kapalı havada kapanıyorsa gazanya olma ihtimali oldukça yüksek.
RHS, Gazania cinsini Asteraceae familyasında sınıflandırıyor ve gösterişli papatya benzeri çiçeklerinin kapalı veya yağışlı havalarda kapanabildiğini belirtiyor. RHS
Gazanyayı papatyadan ayırmak için bu davranış oldukça kullanışlı bir ipucu. Çünkü burada sadece görünüş değil, bitkinin çevresel koşullara verdiği tepki de teşhis için yardımcı oluyor.
Balkonda güneş alan bir yerde yetiştirilen gazanyaların özellikle yoğun ışıkta dikkat çekici görünmesi de insanların bunları “renkli papatya” şeklinde tarif etmesine yol açabiliyor.
Osteospermum: Özellikle Mor ve Beyaz Çiçeklerde Karışıklık Çok Fazla
Bir başka güçlü aday Osteospermum, yani halk arasında Afrika papatyası veya Cape daisy olarak da karşılaşabileceğiniz gruptur.
Osteospermum tür ve çeşitleri oldukça farklı renklerde çiçeklere sahip olabilir. Beyaz, mor, pembe, sarı ve merkezinde daha koyu renk bulunan çeşitler nedeniyle fotoğraftan teşhis etmek bazen gerçekten zorlaşır.
RHS, Osteospermum grubunu da Asteraceae familyasında değerlendiriyor ve büyük, papatya benzeri çiçek başları oluşturduğunu belirtiyor. Bazı çeşitler özellikle yaz ve sonbahar döneminde uzun süre çiçeklenebiliyor. RHS+1
Bu noktada benim dikkat çekici bulduğum şey şu: İnsanlar çoğu zaman çiçeğin yalnızca şeklini tarif ediyor. Oysa “mor papatya”, “turuncu papatya” veya “beyaz papatya” demek teşhis için tek başına yeterli değil.
Aynı renk ve biçim farklı bitkilerde karşımıza çıkabiliyor.
Aynısafa da Papatyaya Benzeyebilir
Turuncu veya sarı bir çiçek görüp bunun gazanya olduğunu düşünmek de her zaman doğru değil. Calendula officinalis, yani aynısafa da papatyagiller familyasındadır ve papatyaya benzeyen çiçek başlarına sahiptir.
RHS, Calendula officinalis'in sarı veya turuncu papatya benzeri çiçek başları oluşturduğunu; güneşli veya kısmen gölgeli alanlarda yetiştirilebildiğini ve iyi drenajlı toprakları tercih ettiğini belirtiyor. RHS
Dolayısıyla sadece “turuncu ve papatya gibi” demek üç farklı ihtimali aynı anda gündeme getirebilir: gazanya, aynısafa veya başka bir Asteraceae üyesi.
Bu da aslında internet üzerindeki çiçek tanımlamalarının neden bazen birbirini tutmadığını açıklıyor.
Peki Erkekler ve Kadınlar Bu Çiçekleri Farklı mı Tanımlıyor?
Forumlarda ilginç bir ayrım sık sık karşımıza çıkıyor: Bazı kullanıcılar çiçeği “kaç santimetre, kaç yaprak, hangi renk, hangi ortamda yetişiyor?” gibi özelliklerle tarif ederken bazıları “annemin bahçesindeki çiçeğe benziyor”, “çocukluğumdan beri sevdiğim çiçek”, “çok romantik görünüyor” gibi deneyim üzerinden anlatıyor.
Bunu doğrudan “erkekler objektiftir, kadınlar duygusaldır” şeklinde açıklamak bana doğru gelmiyor. Böyle bir genelleme hem bilimsel olarak gereksiz hem de bireysel farklılıkları görmezden geliyor.
Bunun yerine farklı yaklaşım biçimlerinden söz etmek daha anlamlı.
Örneğin bitki yetiştirme konusunda deneyimli bir erkek kullanıcı, çiçeğin türünü belirlemek için yaprak formunu, güneşlenme süresini ve çiçeklenme dönemini karşılaştırabilir. Aynı şekilde deneyimli bir kadın bahçıvan da aynı yöntemleri kullanabilir. Tersine, bir erkek kullanıcı çiçeği çocukluk anısıyla tanımlarken bir kadın kullanıcı fotoğraftaki yaprak biçiminden hareketle oldukça teknik bir teşhis yapabilir.
Yani burada cinsiyetten çok deneyim, ilgi alanı, eğitim, bahçecilik bilgisi ve kişisel bağ belirleyici olabilir.
Bu ayrım önemli çünkü çiçekler söz konusu olduğunda duygusal bilgi de tamamen değersiz değil. “Bunu her yaz aynı yerde görüyorum” gibi bir gözlem, bitkinin mevsimsel davranışını anlamamıza yardımcı olabilir. “Güneş çıkınca açılıyor” ifadesi ise doğrudan botanik açıdan işe yarayan bir ipucu olabilir.